RYNEK PODGÓRSKI I BUDYNEK BYŁEGO MAGISTRATU WOLNEGO KRÓLEWSKIEGO MIASTA PODGÓRZA

Centralny plac Podgórza, o trójkątnym kształcie. Niegdyś pełnił rolę placu targowego. Przy Rynku Podgórskim pod numerem 1 znajduje się okazały budynek byłego Magistratu Miasta Podgórza . Wzniesiony został na pocz. XIX w. w stylu historyzmu z elementami baroku.  W szczycie budynku widnieje herb Miasta Podgórza. Wewnątrz Magistratu znajduje się sala dawna sala obrad Rady Miasta - jedna z najpiękniejszych urzędowych sal Krakowa.

KOŚCIÓŁ ŚW. JÓZEFA

Neogotycki kościół św. Józefa został wzniesiony w latach 1905 – 09 według projektu Jana Sas Zubrzyckiego. Stoi w miejscu pierwszej świątyni, projektu Franciszka Brotschneidera, po której pozostałością jest drewniana dzwonnica z 1879 roku, posadowiona na skale za kościołem. Wieża zegarowa obecnego kościoła była wzorowana na wyższej wieży (tzw. hejnalicy) kościoła Mariackiego w Krakowie, mierzy 74. metry. Polichromię kościoła jest dziełem  Jana Bukowski. Ambona, ołtarz główny i boczne wykonali podgórscy snycerze Wit Wisz i Maksymilian Knyk.

KOŚCIÓŁ MATKI BOSKIEJ NIEUSTAJĄCEJ POMOCY

Neoromański kościół i klasztor oo. redemptorystów przy ul. Zamojskiego został wybudowany w latach 1904 – 1908 według projektu Jana Sas-Zubrzyskiego. Zanim jednak powstał kościół, wybudowano w tym miejscu piętrową kaplicę, która pełniła funkcje kościoła na czas zbiórki funduszy na budowę świątyni.

W 1905 roku poświęcono kamień węgielny, a w roku 1907 kościół już był konsekrowany.

Bogaty wystrój architektoniczno-rzeźbiarski z cegły i kamienia – odnosi się do średniowiecza. W przyklasztornym ogrodzie Zgromadzenia Redemptorystów. znajduje się kamienna figura Madonny oraz kopiec widokowy, z którego kiedyś można było oglądać Bielany.

PLAC LASOTY

Jedno z najbardziej urokliwych miejsc Podgórza, pełne ciszy i zieleni, otoczone pięknymi willami i ich ogrodami, powstałymi w myśl idei „miasta – ogrodu”.

Pod numerem 2 mieści się wspaniała willa z zegarem o wdzięcznym imieniu „Julia”, której właścicielem przez jakiś czas był Wojciech Bednarski – twórca pobliskiego parku . pod numerem 3 tuz przy urokliwej ulicy Tatrzańskiej stoi willa, w której w 1918 roku stacjonował Antoni Stawarz – jeden z przywódców akcji wyzwalania Krakowa z rąk zaborców. Naprzeciwko tego domu znajduje się pomnik Edwarda Dębowskiego, powstańca, który w 1846 roku zginął na pobliskiej ulicy Rękawka. Numer 7 to piękna secesyjna willa z początku wieku, projektowana przez Józefa Kryłowskiego. Kolejny dom to willa "Mira", dzieło tego samego twórcy, . Choć dzisiaj Plac Lasoty to oaza spokoju to do początku XX w. funkcjonowała w tym miejscu miejska szubienica, stąd miejsce to nosiło nazwę „Na Zbóju”. Nie na tym kończą się mroczne tajemnice Placu – bowiem przy wejściu na stadion Korona, stoi dom, którego posiadaczem był – osławiony Gustav Beckmann, właściciel fabryki żyletek, współpracownik gestapo.

PARK IM. WOJCIECHA BEDNARSKIEGO

Park  im. Wojciecha Bednarskiego został założony przez ówczesnego dyrektora podgórskiej szkoły ludowej  - Wojciecha Bednarskiego w miejscu nieczynnego kamieniołomu. Uroczyście otwarty w 1896 r. był jednym z pierwszych w Europie przykładów rekultywacji terenów poprzemysłowych. Legenda głosi, jakoby mistrz Twardowski miał tutaj swą „czarnoksięską szkołę”. W 1906 roku, jeszcze za życia Bednarskiego park nazwano  (co było wówczas rzadkością) imieniem jego twórcy.

KOŚCIÓŁEK ŚW. BENEDYKTA

Położony na wapiennych skałach Wzgórza Lasoty jest najmniejszym i najstarszym kościołem Krakowa. Jego powstanie datuje się na X/XI w.  Badania archeologiczne wykazały, że został wzniesiony  na fundamentach przedromańskiej świątyni, a także to, że do kościółka przylegało niegdyś książęce palatium.

Świątynia została całkowicie przebudowana w XII w. W sąsiedztwie budowli odkryto wczesnochrześcijańskie cmentarzysko. Wokół kościółka i przy Kopcu Krakusa co roku we wtorek po Wielkanocy odbywa się tradycyjne Święto Rękawki.

FORT 31 „ŚW. BENEDYKT”

Jest to unikatowa budowla militarna, element austriackiej twierdzy Kraków, wzniesiona w latach 1853 –56, według projektu Feliksa Księżarskiego, położona na Wzgórzu Lasoty w sąsiedztwie kościółka św. Benedykta.

Jest to jedyny w Polsce i jeden z niewielu w Europie przykład fortu wieżowego – tzw. wieży artyleryjskiej bądź „wieży maksymiliańskiej”.

KOPIEC KRAKUSA

Ten największy (16m. wys.) prehistoryczny kopiec w Polsce to według legendy mogiła księcia Kraka – założyciela Krakowa.

Inna teoria wiąże dzieje kopca z obecnością na tych terenach Celtów i wznoszeniem przez nich znaków solarnych. Kopiec Krakusa miałby być jednym z nich.

W 1933 r. podczas badań archeologicznych odkryto na szczycie budowli korzenie dębu oraz awarską zapinka do pasa, które pozwoliły ustalić prawdopodobny czas powstania kopca na VII w. oraz potwierdzić przypuszczenia, że był on miejscem związanym z pogańskim kultem.

KAMIENIOŁOM LIBANA

Widoczny dobrze ze szczytu Kopca Kamieniołom Libana (nazwa przyjęta od nazwiska właściciela – Bernarda Libana), jest efektem wielowiekowej tradycji pozyskiwania wapienia na Krzemionkach. W czasie II wojny światowej mieścił się tu obóz pracy przymusowej dla Polaków – „Baudienst”. Na dnie kamieniołomu kręcono obozowe sceny filmu „Lista Schindlera” Stevena Spielberga, do dziś na dnie kamieniołomu pozostają szczątki dekoracji filmowych – m. In. droga ze sztucznych macew – nagrobków żydowskich – oraz fragmenty ogrodzenia z drutu kolczastego.

STARY CMENTARZ PODGÓRSKI

Najstarszy komunalny cmentarz dzisiejszego Krakowa, założony około 1790 roku. Częściowo zniszczony przez hitlerowców w latach II wojny światowej, a następnie w latach 70. XX w. podczas budowy ul. Powstańców Śląskich. Był miejscem pochówku znamienitych obywateli miasta Podgórza – m. in. malarzy: Walerego Eljasza Radzikowskiego, Aleksandra Kotsisa oraz Edwarda Dembowskiego – przywódcy powstania z 1846 r.

ZAJAZD POD ŚW. BENEDYKTEM

Budynek dawnych koszar austriackich – pierwszy na terenie Krakowa obiekt wyzwolony 30 X 1918 r. z rąk zaborców przez oddziały por. Antoniego Stawarza.

DAWNA ELEKTROWNIA PODGÓRSKA

Dawna Elektrownia Podgórska została wybudowana w latach 1899-1900, jako jedna z pierwszych elektrowni w Galicji. Została otwarta 1 marca 1900 r.  – wcześniej niż krakowska. " Śnieżno-białą, olśniewającą łuną zajaśniały ulice. (...) Gwiazdy pogasły - cichy zachwyt. (...) Nieskończona aleja księżyców. Wobec ich majestatu bledną i milkną żółte lampy naftowe, milkną i gasną... (...)". Tak relacjonował wydarzenie tygodnik "Podgórzanin".

PODGÓRZE W LATACH II WOJNY ŚWIATOWEJ

MUZEUM „APTEKA POD ORŁEM”

Apteka ta istniała przez cały okres istnienia getta (w latach 1941 – 1943) i była prowadzona przez Tadeusza Pankiewicza, który jako jedyny  mieszkaniec getta pochodzenia nie-żydowskiego przebywał w nim dobrowolnie. Miejsce to pełniło rolę „skrzynki kontaktowej” ze światem poza gettem, było ośrodkiem zaopatrzenia w leki uspokajające, farbę do włosów i oczywiście lekarstwa. W pamięci osób, które przeżyły była i jest nazywana „ambasadą wolności w zakratowanym mieście”.

PLAC BOHATERÓW GETTA

Na placu (wówczas nazywanym jeszcze Placem Zgody) przed Apteką Żydzi oczekiwali na transporty do obozów zagłady. Krzesła ustawione na placu upamiętniają ofiary getta założonego i zlikwidowanego przez nazistów w 1943 r.

DAWNY HITLEROWSKI OBÓZ KONCENTRACYJNY KL „PŁASZÓW”

Dawny hitlerowski obóz koncentracyjny KL „Płaszów” został założony w 1942 r., początkowo jako obóz pracy przymusowej. Obejmował 80 ha, m. in. tereny dwóch cmentarzy żydowskich, które zniszczono. Szacuje się, że w obozie zginęło 8-10 tyś. ludzi. Na miejscu jednego z masowych grobów, od strony ul. Kamińskiego został wzniesiony pomnik ku czci ofiar zwany „Pomnikiem Wyrwanych Serc”.

FABRYKA „EMALIA” OSKARA SCHINDLERA

Osławiona oscarowym filmem „Lista Schindlera: Stevena Speilebrga fabryka „Emalia” Oskara Schindlera znajduje się przy ul. Lipowej 4. Oskar Schindler – niemiecki przemysłowiec, zatrudniał tu więźniów z pobliskiego obozu koncentracyjnego „Płaszów”. Uratował życie1100 więźniom, umieszczając ich nazwiska na rozsławionej filmem „liście” – wykazie osób mających przenieść się jako jego pracownicy do nowej fabryki w Brinnitz na Morawach.

Dziś mieści się tu oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa, poświęcony historii miasta w latach 1939 – 1945.